علل زمینه ساز بزه دیدگی اطفال در پرتو نظریه خشونت خانگی (مورد مطالعه: شهر شیراز)

نویسندگان

1 استادیارحقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شیراز

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شیراز

چکیده

زمینه و هدف: تحولات سریع اجتماعی– اقتصادی و گسترش دسترسی به فضای مجازی، خانواده را در عصر حاضر با چالش‌ها و آسیب‌های فراوانی روبرو ساخته است؛ از مهم‌ترین این آسیب‌ها، بزه‌دیدگی اطفال در جهان و از جمله در ایران است. این پژوهش درصدد بررسی علل زمینه‌ساز بزه‌دیدگی اطفال در شهر شیراز به شیوه پیمایش است.
روش: این پژوهش پیمایش کمی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را کودکان آزاردیده ای که بزه‌دیدگی آن‌ها در سال 1396 به اورژانس اجتماعی شهر شیراز گزارش شده تشکیل داده اند و نمونه 100 نفری به شیوه نمونه گیری در دسترس از طریق پرسشنامه روا و پایا مورد پرسش قرار گرفته اند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش آماری «همبستگی وی کرامر» تجزیه ‌و تحلیل شده است.
یافتهها و نتایج: پژوهش نشان داد که متغیرهای سن، محل تولد، وضعیت کودکان(کار، خیابانی و محصل)، نوع مسکن، تحصیلات، میزان درآمد و اعتیاد مادر رابطه معناداری با بزه دیدگی اطفال دارند، اما در مورد متغیرهای قومیت، تعداد اعضای خانواده، وضعیت اشتغال والدین، تعامل والدین با کودک و میزان پایبندی به فرایض مذهبی این رابطه مشاهده نشد. با توجه به این که بر اساس یافته‌های این پژوهش، وضعیت اقتصادی تأثیر مستقیمی بر بزه‌دیدگی اطفال دارد و بیشترین میزان بزه‌دیدگی اطفال توسط پدران صورت می‌گیرد، آموزش پدرانِ اطفال بزه‌دیده به ویژه در مناطق کمتر برخوردار، مناسب‌ترین راهکار برای مقابله با بزه‌دیدگی اطفال در شهر شیراز است.

کلیدواژه‌ها


احمدی، حبیب(1392). نظریه های انحرافات اجتماعی. تهران: انتشارات سمت(چاپ ششم).
اعزازی، شهلا(1381). خشونت خانوادگی، زنان کتک خورده. تهران: نشر سالی.
باقری یزدی، سیدعباس(1379). بررسی موارد کودک آزاری جسمانی در مراجعین به سه درمانگاه و مراکز اورژانس اختصاصی اطفال در شهر تهران. (طرح پژوهشی). وزارت بهداشت، تهران.
باقی، عماد الدین(1384). گونه شناسی حقوق پایمال شده کودکان در ایران. رفاه اجتماعی. سال چهارم. شماره 16. صص 328-293.
پور ‌رفیعی، سحر(1390). کودک آزاری و عوامل مؤثر بر آن در منطقه جنوب شهر تهران. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران.
پور عبدالله، کبری؛ رنگچی طهرانی، عطیه(1396). پیامدهای کیفرزدایی در حوزه جرائم خانواده. پژوهش‌های انتظامی - اجتماعی زنان و خانواده. سال پنجم. شماره 1. صص 68-57.
پور علی، رامین(1395). بررسی دلایل عدم دادخواهی بزه‌دیدگان، مطالعه موردی: شهر تهران(1395-1390). (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران.
تمیزی، محمود(1380). بررسی و مقایسه ویژگی‌های شخصیتی و دموگرافیکی معتادان. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان.
خدادی، ابوالقاسم؛ افتخار، مریم(1395). بازتوانی بزه‌دیده در پرتو بزهدیده شناسی بالینی. پژوهش حقوق کیفری. سال پنجم. شماره 17. صص 154-127.
سیاری، علی‌اکبر؛ باقری یزدی، سید عباس؛ جلیلی، بهروز؛ خوشابی، کتایون؛ شاه‌محمدی، داوود؛ ایمان‌زاده، فرید؛ کرمی، حسن(1380). بررسی کودک‌آزاری جسمانی در مراجعان سه درمانگاه تخصصی اورژانس کودکان در شهرستان تهران. توان‌بخشی. دوره 2. شماره 4-3. صص 13-7.
رایجیان اصلی، مهرداد(1384). بزه‌دیده‌شناسی حمایتی. تهران: نشر دادگستر.
سلیمی، علی؛ داوری، محمد(1385)، جامعه‌شناسی کجروی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (چاپ دوم).
شیروی، مهسا(1390). حمایت از اطفال بزه‌دیده در پرتو آموزه‌های عدالت ترمیمی. مجموعه مقالات در بزرگداشت استاد دکتر حسن دادبان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
شیری ورنامخواستی، عباس(1397)، نقش و جایگاه بزه‌دیده در حقوق تحقیقات جنایی. پژوهش حقوق کیفری. سال ششم. شماره 23. صص 142-113.
کوثری، مسعود(1384)، آنومی اجتماعی در اجتماعات مجازی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات. شماره 2. صص 194-171.
کوثری، مسعود (1386). نظریه‌های آنومی اجتماعی. تهران: سلمان.
مرکز تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا(1393). دانشنامه بزه‌دیده شناسی و پیشگیری از جرم. جلد اول. تهران: نشر میزان.
عظیم‌زاده، شادی؛ شیخ الاسلامی، گلاویژ(1393). از مادر معتاد تا فرزند بزهکار «الگوی رشد مجرمانه مبتنی بر بزه‌دیده‌شناسی ثانویه». مجله حقوقی دادگستری. شماره 88. صص 203-179.
علیوردی نیا، علی اکبر؛ حسنی، محمدرضا؛ ابراهیمی، ابراهیم(1392). عوامل خانوادگی کودک آزاری. رفاه اجتماعی. سال سیزدهم. شماره 5. صص 110-71.
محسنی تبریزی، علیرضا(1383). وندالیسم: مبانی روان‌شناسی اجتماعی، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی رفتار وندالیستی در مباحث آسیب‌شناسی و کژرفتاری اجتماعی. تهران: نشر آن.
خوشابی، کتایون؛ محمدخانی، پروانه؛ حبیبی‌عسگرآبادی، مجتبی؛ فرزادفرد، سیده زینب(1386). میزان شیوع کودک‌آزاری در دانش آموزان دوره راهنمایی شهر تهران. رفاه اجتماعی. شماره 27. صص 116-115.
مستمع، رضا؛ ساروخانی، باقر؛ وثوقی، منصور(1397). تبیین عوامل موثر بر آنومی اجتماعی در بستر توسعه فرهنگی در خانواده شهری و پیامدهای آن. مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران. سال دهم. شماره 2. صص 26-7.
ملک‌زاده، امیر؛ هاشمی، حمید(1390). بررسی ضرورت تشکیل و تکالیف پلیس زن ویژه اطفال و نوجوانان. مطالعات پلیس زن. شماره 14. صص 102-78.
مهرا، نسرین(1388). رویکرد جامعه شناختی - حقوقی به پدیده کودک آزاری. رفاه اجتماعی. شماره 35. صص 270-251.
نبوی، سید عبدالحسین؛ باقری، معصومه؛ ابیسی، خدیجه(1392). بررسی علل مؤثر بر پدیده کودک آزاری (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر دبیرستان‌های شهر اهواز). توسعه اجتماعی. سال هشتم. دوره 2. صص 32-7.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین؛ توجهی، عبدالعلی(1378). بزه‌دیده شناسی و مشکل بزه‌دیدگی‌های گزارش نشده. مجله مدرس. شماره 4. صص 80-71.
ولد، جرج؛ برنارد، توماس؛ اسنیپس، جفری(1394). جرم شناسی نظری.تهران: سمت (چاپ هشتم).
هدایت، هدیه؛ هاشمی، سید حسین(1396). لزوم مراقبت‌های خانواده محور از کودک بزه‌دیده و استثنائات وارده به آن؛  تأملی بر نظام حقوقی ایران و نظام حقوق بشر. پژوهش حقوق کیفری. سال پنجم. شماره 19. صص 163-127.
 
Anderberg, D.; Rainer, Helmut; Wadsworth, Jonathan; Wilson, Tanya (2015), Unemployment and Domestic Violence: Theory and Evidence. The Economic Journal, Vol. 126. pp 1947-1979
 Ateş, Emre Cihan; Bostanci, Erkan; Güzel, Mehmet Serdar (2018), Cybercrimes against Children in Turkey, 6th International Symposium on Digital Forensic and Security (ISDFS)
Black‘s Law Dictionary (2004), [Bryan A. Garner ed.]; seventh published, USA: Thomson West
Canary, Heather; Canary, Daniel (2013), Family Conflict: Managing the Unexpected, Cambridge: Polity Press
Cawson, P. (2002). Child maltreatment in the family. The experience of a national sample of young people. London: NSPCC
Cawvey, Matthew; Hayes, Matthew; Canache, Damarys; Mondak, Jeffery J. (2018), Personality and Victimization in the Americas, International Review of Victimology, Vol. 24, issue: 1, pp 123-139
Choo, W. Y.; Dunne, M. P.; Marret, M. J.; Fleming M. & Wong, Y. L. (2011), Victimization experiences of adolescents in Malaysia, Journal of Adolescent Health, 49(6), pp 627-634.‏
Djanggih, Hardianto (2018), the phenomenon of cyber crimes which impact children as victims in Indonesia, Yuridika, Vol 33, N. 2, pp 212-231
Finkelhor, David; Ormrod, Richard; Turner, Heather; Hamby, Sherry L. (2005 a), the Victimization of Children and Youth: A Comprehensive, National Survey, Child Maltreat. 2005 May; Vol. 10, pp 5-25.
Finkelhor, David; Hamby, Sherry L.; Ormrod, Richard; Turner, Heather (2005 b), The Juvenile Victimization Questionnaire: Reliability, validity and national norms, Child Maltreat; Vol. 10, pp 5-25.
Finkelhor, David (2011), Prevalence of Child Victimization, Abuse, Crime and Violence Exposure, In J. W. White, M. P. Koss, & A. E. Kazdin(Eds.), Violence against women and children: Mapping the terrain,(pgs. 9-29), Washington, DC: American Psychological Association.
Guterman, N. B., & Lee, Y (2005), the role of fathers in risk for physical child abuse and neglect: Possible pathways and unanswered questions. Child maltreatment, 10(2), pp 136-149
Hamby, Sherry L. & Finkelhor, David (2001) Choosing and using child victimization questionnaires, Juvenile Justice Bulletin (pgs. 1-15), Washington, DC: US Government Printing Office
Osofsky, Joy D. (2018), Commentary: Understanding the impact of domestic violence on children, recognizing strengths, and promoting resilience: reflections on Harold and Sellers, Journal of Child Psychology and Psychiatry, Vol. 59, pp 403-404
Van der Kolk , Bessel A (2005), This Issue: Child Abuse & Victimization, Psychiatric Annals, Volume: 35, Issue: 5, pp 374-378
Annual Child Protective Services Report (2016), by Pennsylvania’s Child Protective Services Law
U.S. Department of Health & Human Services’ (DHS) the 27th edition of the Child Maltreatment report (2017)
Studies in Child Protection: Technology-Facilitated Child Sex Trafficking (2018), International Centre for Missing & Exploited Children