اثربخشی مشاوره راه حل‌محور در کاهش ریسک طلاق و ناسازگاری زناشویی در زنان متقاضی طلاق

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مشاوره دانشگاه محقق اردبیلی

2 استاد گروه مشاوره دانشگاه محقق اردبیلی

3 استادیار گروه مشاوره دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

 
زمینه و هدف: یکی از عواملی که در تداوم ازدواج نقش مهمی دارد، سازگاری زناشویی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مشاوره راه­حل محور در کاهش ریسک طلاق و ناسازگاری زناشویی در زنان ناسازگار انجام گرفته است.
روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، دارای طرح نیمه­آزمایشی از نوع پیش­آزمون – پس‌آزمون چندگروهی است. جامعه آماری پژوهش را زنانی تشکیل داده‌اند که در سال 1395 برای طلاق به دادگستری شهر اردبیل مراجعه کرده‌اند و نمونه 30 نفری از آن‌ها که حداقل 16 سال سن و وضعیت اقتصادی متوسط داشتند، به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های روا و پایای بی­ثباتی ازدواج(ادواردز، جوهانسون و بوث، 1987) و ناسازگاری بیر- استرنبرگ(1977)، برای هر دو گروه جمع‌آوری و سپس برای گروه آزمایش، هفت جلسه یک و نیم ساعته، مشاوره راه‌حل‌محور ارائه شد، درحالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند و مجدد داده‌ها جمع‌آوری شد و با کمک آزمون مانوا تحلیل شدند.
یافته‌ها و نتایج: پژوهش نشان داد که مشاوره راه­حل­محور می­تواند ریسک طلاق و ناسازگاری زناشویی در زنان ناسازگار را کاهش دهد. این نتایج می­تواند پشتوانه­ای برای بکارگیری مشاوره راه­حل­محور در کاهش ریسک طلاق و ناسازگاری زناشویی در متقاضیان طلاق و نیز پیشگیری از اختلافات و تعارضات خانوادگی باشد.
واژه‌های کلیدی
مشاوره راه­حل­محور، ریسک طلاق، ناسازگاری زناشویی، زنان ناسازگار
 
 

کلیدواژه‌ها


منابع
اهرمیان، افشین؛ سودانی، منصور؛ حسین پور، محمد(1389). اثربخشی آموزش رویکرد راه‌حل‌محور به شیوه گروهی بر شادمانی و سازگاری زناشویی زوج‌های مراجعه کننده به مراکز مشاوره خانواده شهر بوشهر. پژوهش‌های مشاوره(تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره)، 9(36)، 28-7.
ایمانی، مهدی؛ رجبی، غلامرضا؛ خجسته مهر، رضا؛ بیرامی، منصور؛ بشلیده، کیومرث(1392). بررسی کارآیی درمان‌های مبتنی بر پذیرش و تعهد انطباق یافته زوجی، زوج‌درمانی رفتاری یکپارچه‌نگر بر کاهش علائم نگرانی و ناسازگاری زناشویی، زن‌های دارای آشفتگی زناشویی و اختلال اضطراب فراگیر. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 9(1)، 88-56.
آزادی، زینب، کیمیایی، علی؛ عباسی بورندرق، سکینه(1393). رابطه توانایی حل مسئله خانواده و باورهای غیرمنطقی با مشکلات و ناسازگاری زناشویی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 9(36)، 24-8.
حسینی، طیبه، امیری مجد، مجتبی؛ قمری، محمد(1392). اثربخشی مشاوره گروهی به شیوه راه حل مدار(SFT)، در افزایش صمیمیت زناشویی زنان. فصلنامه سلامت خانواده، 1(4)، 58-52.
داودی، زهرا، اعتمادی، عذرا؛ بهرامی، فاطمه(1390). رویکرد کوتاه‌مدت راه‌حل محور‌برای کاهش گرایش به طلاق در زنان و مردان مستعد طلاق. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، 11(43)، 134-121.
دست باز، انور؛ یونسی، جلال؛ مرادی، امید؛ ابراهیمی، محمد(1393). اثربخشی مشاوره گروهی راه‌حل‌محور بر سازگاری و خودکارآمدی دانش آموزان پسر سال اول دبیرستان شهرستان شهریار. مجله دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، 15(1)، 98-90.
رجبی، غلامرضا؛ ایمانی، مهدی؛ خجسته مهر، رضا؛ بیرامی، منصور؛ بشلیده، کیومرث(1392). بررسی کارایی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و زوج‌درمانی رفتاری یکپارچه‌نگر بر نگرانی و سازگاری زناشویی زن‌های دارای آشفتگی زناشویی و اختلال اضطراب فراگیر. تحقیقات علوم رفتاری، 11(6)، 619-600.
رحیمی، فیض‌اله؛ آتش‌پور، حمید؛ گل‌پرور، محسن(1398). پیش‌بینی تمایل به طلاق بر اساس باورهای فردی شخصیت، نیازهای اساسی و تله‌های زندگی زوج‌های متقاضی طلاق. مجله دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 2(76)، 23-13.
رضایی، حاتم(1386). بررسی و مقایسه سبک‌های مقابله‌ای در مردان و زنان عادی با مردان و زنان متقاضی طلاق در شهرستان مریوان. (پایان نامه کارشناسی ارشد)، رشته مشاوره خانواده، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران
ریاحی، محمداسماعیل؛ علیوردی‌نیا، اکبر؛ بهرامی کاکاوند، سیاوش(1386). تحلیل جامعه‌شناختی میزان گرایش به طلاق(مطالعه موردی شهرستان کرمانشاه). پژوهش زنان. 5(3)، 130-109.
زمانی زارچی، محمدصادق؛ صمدی کاشان، سحر؛ قاسم‌زاده، سوگند(1397). مقایسه طرحواره‌های هیجانی و خودسرکوبگری در زنان متقاضی طلاق و غیرمتقاضی طلاق. دوفصلنامه پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، 6(2)، 158-147.
سودانی، منصور؛ شفیع آبادی، عبدالله؛ اعتمادی، احمد؛ دلاور، علی(1389). مقایسه اثربخشی درمان راه‌حل‌محور دیشیزر به صورت انفرادی و توأم در کاهش تعارضات زناشویی. فصلنامه روانشناسی تربیتی. 5(14)، 54-39.
شاکرمی، محمد؛ داورنیا، رضا؛ زهراکار، کیانوش؛ طلائیان، رضوانه(1394). اثربخشی زوج مشاوره گروهی راه‌حل محور بر بهبود کیفیت روابط زناشویی زنان. مجله علوم پرشکی رازی، 22(131)، 13-1.
شاهی، زهرا؛ اوجی نژاد، احمدرضا(1393). اثربخشی آموزش به شیوه رویکرد راه‌حل‌محور بر افزایش میزان سازگاری اجتماعی و حل بحران هویت نوجوانان دختر. مجله علمی پژوهشی زن و جامعه. 5(1)، 40-21.
شفیع آبادی، عبدالله؛ معین، لادن؛ وحیدواقف، میترا(1389). مقایسه اثربخشی دو رویکرد تحلیل ارتباط متقابل(TA) و راه‌حل‌محور در تغییر سطح رضایت زناشویی زنان متأهل شاغل تهران. فصلنامه زن و جامعه، 1(3)، 40-21.
شکربیگی، عالیه؛ احمدی، امیدعلی؛ ابراهیمی‌منش، مریم(1395). بازنمایی معنایی ماهیت زندگی زناشویی در ازدواج‌های ناموفق(رویکردی بر ساختگرایانه). فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، 2(7)، 78-69.
صادقی فسایی، سهیلا؛ ایثاری، مریم(1397). سنخ‌شناسی الگوهای بازسازی زندگی پس از طلاق. مجله علوم اجتماعی، 15(2)، 32-1.
صحت، فاطمه؛ صحت، نرگس؛ خانجانی، سحر؛ محبی، سیامک؛ شاه‌سیاه، مرضیه(1393). تاثیر رویکرد راه‌حل‌محور بر کاهش تعارضات زناشویی شهر قم. مجله تحقیقات نظام سلامت، 10(2)، 275-268.
فاتحی زاده، مریم؛ مفید، وحیده؛ احمدی، احمد؛ اعتمادی، عذرا(1393). مقایسه میزان تأثیر مشاوره شناختی- رفتاری و مشاوره راه حل مدار بر رضایت جنسی زنان در اصفهان. فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، 5(3)، 83-67.
فیروزجانیان، علی اصغر؛ صادقی، سهیل؛ جانمحمدی لرگانی، وحید؛ لطفی، طاهره(1397). فراتحلیل مطالعات انجام شده در حوزه طلاق در ایران. مجله مطالعات زن و خانواده، 6(2)، 143-111.
قمری کیوی، حسین؛ کریمی یوسفی، ‌هایده؛ خشنودنیای چماچائی، بهنام؛ صادقی ولنی، زلیخا(1394). سنجش خانواده و ازدواج. اردبیل: انتشارات محقق اردبیلی.
لطفی، علی؛ معتمدی، عبدالله(1395). بررسی اثربخشی درمان راه حل مدار کوتاه مدت بر افزایش تاب آوری نوجوانان پسر در معرض خطر در یکی از شهرک‌های نظامی. فصلنامه روانشناسی نظامی، 7(25)، 49-37.
مجرد، آرزو؛ قمری کیوی، حسین؛ کیانی، احمدرضا(1397). اثربخشی مشاوره بوئن بر بخشش و دلزدگی زناشویی در زنان ناسازگار. مجله زن و جامعه، 9(4)، 290-275.
 مجرد، آرزو؛ قمری کیوی، حسین؛ کیانی، احمدرضا(1398). اثربخشی مشاوره راه‌حل‌محور بر بخشش و دلزدگی زناشویی در زنان ناسازگار. مجله پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 7(3)، 34-9.
محمودی، محمدجلال؛ ثنائی، باقر؛ نظری، علی محمد؛ داورنیا، رضا؛ بختیاری سعید، بهرام؛ شاکرمی، محمد(1394). کارایی مشاوره کوتاه مدت راه‌حل‌محور بر کاهش فرسودگی زناشویی و بهبود کیفیت زندگی زنان متاهل. ارمغان دانش، 20(5)، 433-417.
ملاحی، خاتون؛ خسروی، صدرالله(1398). بهزیستی روانی در گونه‌های مختلف خانواده بر اساس مدل بافت‌نگر فرآیند و محتوای خانواده. مجله روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 10(35)، 157-137.
نظری، علی محمد؛ بیرامی، منصور(1387). بررسی تاثیر مشاوره راه‌حل‌محور بر رضایت زناشویی در ابعاد پرخاشگری، زمان با هم بودن، توافق درباره مسایل مالی و رضایت جنسی در زوج‌های هردو شاغل. پژوهش‌های نوین روانشناختی، 3(9)، 117-93.
نظری، علی محمد؛ رسولی، محسن؛ داورنیا، رضا؛ حسینی، امین؛ بابایی گرمخانی، محسن(1394). اثربخشی درمان کوتاه مدت راه‌حل‌محور بر فرسودگی زناشویی و میل به طلاق در زنان متأهل. نشریه روان پرستاری، 3(3)، 52-41.
نیکولز، مایکل‌پی؛ شوارتز، ریچارد(1393). مشاوره خانواده «مفاهیم و روش‌ها»، (محسن دهقانی، آناهیتا گنجوی، فرزانه نجاریان، سمانه رسولی، علی زاده محمدی، کارینه طهماسبیان، مترجمان). تهران: نشر دانژه.
 
Altundağ, Y., Bulut, S.(2019). The effect of solution-focused brief counseling on reducing test anxiety. Avances en Psicología Latinoamericana, 37(1), 1-11.
Beier, E.G., & Sternberg, DP. (1977). Marital communication. Journal of Communication. Instrument reproduced with permission of Ernest G. Beier& Daniel P. Sternberg, 27, 92-100
Berk, L. E.(1998). Development through the life span. Boston: Allyn & Bacon.
De Castro, S., & Guterman, JT. (2008). Solution-focused therapy for families coping with suicide. Journal of Marital and Family Therapy, 34(1), 93–106.
Edwards, JN., Johnson, D.R., & Booth, A. (1987). Coming apart: A prognostic instrument of marital breakup. Family Relations. Instrument reprinted by permission of the National Council on Family Relations, 36, 168-170.
Gingerich, W.J., & Peterson, L.T. (2013). Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy A Systematic Qualitative Review of Controlled Outcome Studies. Research on Social Work Practice, 23(3), 266-283
 Gong, H., & Hsu, W. (2017). The Effectiveness of Solution-Focused Group Therapy in Ethnic Chinese School Settings: A Meta-Analysis. International Journal of Group Psychotherapy, 67, 3, 383-409.
Gonzalez, L., Viitanen, T.K. (2009). The Effect of Divorce Laws on Divorce Rates in Europe. European Economic Review, 53(2), 127-38.
Habibi, M., Ghaderi, K., Abedini, S., & Jamshinejad, N. (2016).The effectiveness of solution-focused brief therapy on reducing depression in women. International Journal of Education & Psychological Researches, 2(4), 244-249.
Horvitz, A.V., Helene, R. W., & Sandra, H. W. (1997). Becoming marital and mental health: A longitudinal study of a cohort of young adults. Journal of Marriage and the Family Therapy, 58, 895-907
 Hsu, W., Lin, H.J., Melody Sun, S.T, Chen, H.J. (2017). The Training Effects of Solution-Focused Brief Counseling on Telephone-Counseling Volunteers in Taiwan. Journal of Family Psychotherapy. 15, 1-18.
Jenny Steele, J.(1997). Applying an integration of solution focused therapy and Family of origin therapy models in working with couples. [Dissertation]. University of Manitoba Winnipeg, Manitoba.
Jonaid, E., Noorani, S., Sadodin, SH., Mokber, N., & Shakeri, M. (2009). Comparing the marital satisfaction in infertile and fertile woman referred to the public clinics in Mashhad. Iran jobstet Gyncol, 1(12), 7- 16.
Kim, J.S.,  Akin, B.A., &  Brook, J.(2019). Solution-focused brief therapy to improve child well-being and family functioning outcomes with substance using parents in the child welfare system. Developmental Child Welfare.
Kim, J.S .,Brook, J., & Akin, B.A.(2018). Solution-Focused Brief Therapy with Substance-Using Individuals: A Randomized Controlled Trial Study. Research on Social Work Practice, 28, 4.
Lethem, J. (2002). Brief solution focused therapy. Child and Adolescent Mental Health, 7, 189- 192.http://www.psychopage.com/.
Nock, S. L. (1995). A comparison of marriage and capability relationship. Journal of Family Issues, 16, 53-76.
Pichot, T. (2007). Looking beyond depression. In T. S. Nelson & F. N. Thomas(Eds.), Handbook of solution focused brief therapy: Clinical applications .New York, N Haworth, 117-124.
Ramezani, S., Khosravi, A., Motaghi, Z., Hamidzade, A., & Mousavi, A. (2016). The effect of cognitive-behavioural and solution-focused counselling on prevention of postpartum depression in nulliparous pregnant women. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 35(2), 172-182.
Reddy, P.D.,  Thirumoorthy, A., Vijayalakshmi, P., & Hamza, M.A. (2015). Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy for an Adolescent Girl with Moderate Depression. Indian Journal of Psychological Medicine, 37(1), 87-89.
Roth, S.(2019). Heal the world. A solution-focused systems therapy approach to environmental problems. Journal of Cleaner Production, 216, 504-510.
Smith, S., & Macduff, C.(2017). A thematic analysis of experience of UK mental health nurses who have trained in Solution focoused Brief Therapy. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 24, 2(3), 105-113.
Snyder, D.K., Castellani, A. M., & Whisman, M. A.(2006). Current status and future directions in couple therapy. Annual Review of Psychology, 57, 317-344.
Turns, B.,  Jordan, S.M.,  Callahan, K.,  Whiting, J., &  Springer, N.P.(2019). Assessing the Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy for Couples Raising a Child with Autism: A Pilot Clinical Outcome Study. Journal of Couple & Relationship Therapy, 18(3),257-279.
Zimmerman, T.S., Prest, L.A., Wetzel, B.E.(1997). Solution-focused couple therapy groups: An empirical study. Journal of Family Therapy, 19(2),125-44.
Ahromian, A., Sodani, M., Hoseinpour, M. (2010). The Effectiveness of Group-Based Solution Approach Training on Marital Happiness and Marital Adjustment of Couples Referred to Family Counseling Centers in Bushehr. Counseling Research (News and Counseling Research), 9 (36), 7-28.
Imani, M., Rajabi, G.R., Khojastemehr, R., Beyrami, M., Bashalide, K. (2013). Evaluation of efficacy of adaptive and commitment based therapies, integrated behavioral couple therapy on reducing anxiety symptoms and marital maladjustment, women with marital distress and generalized anxiety disorder. Journal of Family Counseling and Psychotherapy, 9 (1), 56-88.
Azadi, Z., Kimaiei, A., Abasi Borandarag, S. (2014). Relationship between family problem solving ability and irrational beliefs with marital problems and disagreement. Modern Psychological Research Quarterly, 9 (36), 8-24.
Hoseyni, T., Amiri Majd, M., Ghamari, M. (2013). The Effectiveness of SFT-based Group Counseling in Increasing Marital Intimacy. Journal of Family Health, 1 (4), 52-58.
Davodi, Z., Etemadi, O., Bahrami, F. (2011). A short-term solution-centric approach to reducing the tendency for divorce in divorced men and women. Social Welfare Research Quarterly, 11 (43), 121-134.
Dastbaz, A., Younesi, S.J., Moradi, O., Ebrahimi, M. (2014). The Effect of "Solution - Focused" Group Counseling on Adjustment and SelfEfficacy of High School Male Students in Shahriar City. Knowledge & Research in Applied Psychology, 15(1), 90-98.
 Rajabi, G., Imani, M., Khojaste Mehr., Beyrami, M., Beshlideh, K. The study of the efficacy of acceptance based behavior therapy and integrative behavioral couple therapy on women with distressed couples and general anxiety disorder. Journal Research Behave Science, 11(6), 600-619.
Rahimi, F., Atashpour, H., Golparvar, M. (2019). Divorce prediction based on individual beliefs of personality, basic needs and traps of life. Knowledge & Research in Applied Psychology, 20(2), 13-23.
Rezaei, H. (2007). A Comparison of Coping Styles in Normal Men and Women with Divorced Men and Women in Marivan. (M.Sc.), Family Counseling, Allameh Tabatabai University, Tehran.
Riahi, M.E., Aliverdinia, A., Bahrami Kakavand, S. (2007). Sociological analysis of divorce rate (Kermanshah city case study). Women's Research. 5 (3), 109-130.
Zamani Zarchi, M.S., Samadi Kashan, S., Ghasemzade, S. (2018). Comparison of Emotional Schemes and Self-Repression in Divorced and Non-Divorced Women. Journal of Forensic-Social Research in Women and the Family, 6 (2), 147-158.
Sodani, M., Shafiabadi, A., Etemadi, A., Delavar, A. (2010). Comparison of the efficacy of a single-dose and concurrent solution-based treatment in reducing marital conflict. Journal of Educational Psychology. 5 (14), 39-54.
Shakarami, M., Davarniya, R., Zahrakar, K., Talaeian, R. (2015). Effectiveness of brief solution-focused group couple therapy on improving marital quality in women. Razi Journal of Medical Sciences, 22 (131), 1-13
Shahi, Z., Ojinejad, A.R. (2014). The Effectiveness of a Solution-Based Approach Training on Increasing Social Cohesion and Solving the Identity Crisis of Female Adolescents. Journal of Women and Society. 5 (1), 21-40.
Shafiabadi, A., Moein, L., Vahidvagef, M. (2010). Comparison of the Effectiveness of Two Interaction Analysis (TA) and Solution-Based Approaches in Changing Marital Satisfaction of Married Women in Tehran. Women and Society Quarterly, 1 (3), 21-40.
Shekarbeygi, A., Ahmadi, O.A., Ebrahimimanesh, M. (2016). Semantic representation of the nature of marital life in unsuccessful marriages (a structuralist approach). Journal of Women and Society Research, 2 (7), 69-78.
Sadeghi Fasaei, S., Isari, M. (2013). The Typology of Post-Divorce Life Reconstruction Patterns. Journal of Social Sciences, 15(2), 1-32.
Sehat, F., Sehat, N., Khanjani, S., Mohebi, S., Shahsiah, M. (2014). The effect of solution-focused short-term approach on marital conflict decrease in Qom. Health System Research, 10(2)-268-275.
Fatehizade, M., Mofid, V., Ahmadi, A., Etemadi, O. (2014). Comparison of the effect of cognitive-behavioral counseling and solution-oriented counseling on female sexual satisfaction in Isfahan. Quarterly Journal of Women and Society, 5 (3), 67-83.
Firozjaeyan, A.A., Sadeghi, S., Janmohammadi Largani, V., Lotfi, T. (2017). Meta-analysis of studies about divorce in Iran. Biannual Journal of Woman and Family Studies, 6(2), 111-143.
Ghamarikivi, H., Karimi Yousefi, H., Khoshnodniay Chomachaei, B., Sadeghi Valani, Z. (2015). Measuring family and marriage. Ardabil: Mohaghegh Ardabil Publications.
Lotfi, A., Motamedi, A. (2016). Studying the influence of Solution-Focused Brief Therapy on increasing resiliency of boy teenagers at risk in one of military counties. Journal of military Psychology, 7(25), 37-49.
Sanai, B., Davarniya, R., Bakhtiari Said, B., Shakarami, M. (2015). The Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy (SFBT) on Reducing Couple Burnout and Improvement of the Quality of Life of Married Women. Armaghane danesh, 20 (5), 416-432
Mojarrad, A., Ghamarikivi, H., Kiani, A.R. (2018). The Effectiveness of Bowen Counseling on Marital Forgiveness and Compassion in Maladaptive Women. Journal of Women and Society, 9 (4), 275-290.
Mojarrad, A., Ghamarikivi, H., Kiani, A.R. (2019). The Effectiveness of Solution-Based Counseling on Marital Forgiveness and Dissatisfaction in Maladaptive Women. Journal of Islamic Journal of Women and Family, 7 (3), 9-34.
Mahmoodi, M.J., Sanaei, B., Nazari, A.M., Davarnia, R., Bakhtiari Saeid, B., Shakarmi, M. (2015). The effectiveness of short-term solution-based counseling on reducing marital burnout and improving the quality of life of married women. Provides Knowledge, 20 (5), 417-433.
Mallahi, Kh., Khosravi, S. (2019). A Comparison of Parent Self-Efficacy In Different Type of Family Based on Family Process And Content Model.  Psychological methods and models, 10(35), 137-157.
Nazari, A.M., Beyrami, M. (2008). The Impact of Solution-Based Counseling on Marital Satisfaction in Aggression, Time to Be Together, Financial Agreement, and Sexual Satisfaction in Both Working Couples. Modern Psychological Research, 3 (9), 93-117.
Nazari, A., Rasouli, M., Davarniya, R., Hosseini, A., Babaei Gharmkhani, M. (2015). Effectiveness of Solution- Focused Brief Therapy (SFBT) on Couple Burnout and Divorce Tendency in Married Women. Iranian Journal of Psychiatric Nursing, 3 (3), 41-52
Nichols, M.P., Schwartz, R.C. (2014). Family therapy: concepts and methods, (Dehghani, M., Ganjavi, A., Najarian, F., Rasouli, S., zadeh Mohammadi, A., Tahmasebian, K. Translators). Tehran: Danghe Publishing.