مدل‌یابی سبک‌های مقابله با تعارض زناشویی بر اساس تحلیل روند تغییرات چرخه زندگی در زوجین متقاضی طلاق

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مشاوره، دانشکده علوم اسانی، دانشگاه ابهر، ابهر، ایران

2 هیئت علمی گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران

4 هیئت علمی گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر

چکیده

زمینه و هدف، برای پیشگیری از وقوع طلاق و کاهش آن در جامعه، با آگاهی از تعارضات زناشویی که برای خانواده به وجود میآید، می‌توان به فکر راه حلی برای جلوگیری از بروز تعارضات زناشویی ‌شد. پژوهش حاضر به مدل‌یابی سبک‌های مقابله با تعارض‌زناشویی بر اساس تحلیل روند تغییرات چرخه زندگی در زوجین متقاضی طلاق می‌پردازد. روش، این پژوهش به صورت علی-مقایسه‌ای براساس تحلیل واریانس یکراهه، رگرسیون منحنی درجه‌دوم و جامعه‌آماری زوجین متقاضی طلاق مراجعه کننده به دادگاه خانواده در 6 ماه اول سال 1397 در استان آذربایجان‌شرقی انجام گرفته است. با روش نمونه‌گیری هدفمند، 200 زوجین دارای ملاک‌های ورود به پژوهش به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش مراحل هفت‌گانه چرخه‌زندگی خانواده و پرسشنامه سبک مقابله با تعارض‌زناشویی، پرسشنامه رحیم(ROCI-II) می‌باشد. داده‌ها از روش تحلیل واریانس یکراهه و رگرسیون منحنی درجه‌دوم با نرم افزار Spss تحلیل شدند.
یافته‌ها و نتایج، یافته‌های تحلیل‌روند حاکی از آن است که تغییرات سبک مقابله با تعارض‌زناشویی در مراحل گوناگون چرخه‌زندگی زوجین متقاضی طلاق معنادار است. بیشترین میزان سبک مقابله با تعارض‌زناشویی در مراحل عقد و بدون فرزند می‌باشد. همچنین سبک مقابله با تعارض‌زناشویی زوجین با ورود اولین فرزند کاهش می‌یابد و دارای کمترین مقدار در دوره نوجوانی فرزند است و در مرحله آشیانه خالی دوباره افزایش می‌یابد(p <0.01). نتایج پژوهش بیان می‌‌کند که سبک مقابله با تعارض‌زناشویی زوجین از مراحل چرخه زندگی خانوادگی تبعیت می‌کند. لذا پیشنهاد می‌شود زوج‌ها به آموزش مهارت‌های اجتماعی لازم به فرزند نوجوان توجه کنند و بعد از دوره نوجوانی فرزند، روابط خود را با اطرافیان دوباره بازسازی کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-       احمدی، خدابخش؛ فتحی آشتیانی، علی(1383). بررسی تأثیر روش مداخله‌ای حل مشکل  خانوادگی بر کاهش ناسازگاری زوجین. مجلۀ روانشناسی. 4(8)، 403-389. قابل بازیابی از: https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=27208
-       امانی، رزیتا(1394). مقایسه تعارض زناشویی در ساختار توزیع قدرت در خانواده. فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، 10(32). قابل بازیابی از: https://cwfs.ihu.ac.ir/article_201668.html
-       آرین‌فر، نیره؛ پورشهریاری، مه‌سیما(1396). مدل معادلات ساختاری پیش بینی تعارضات زناشویی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه حوزه بریدگی و طرد و متغیر میانجی سبک‌های عشق‌ورزی. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی. 8(29)، 134-107. قابل بازیابی از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=355271
-       آقا یوسفی، علیرضا؛ فتحی آشتیانی، علی؛ علی اکبری، مهناز؛ ایمانی‌فر، حمیدرضا(1394). اثربخشی ساختارگرایی بر تعارضات زناشویی، سبک‌های اسناد و بهزیستی اجتماعی. دوفصلنامه روانشناسی بالینی و شخصیت. 13(2)، 128-115. قابل بازیابی از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=302968
-       حاجی حیدری، زهرا؛ اسماعیلی، معصومه؛ طالبی، ابوتراب(1394). تعارضات زناشویی زوجین فاقد فرزند در آستانه طلاق: یک مطالعه کیفی. مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت. 4(1)، 21-12. قابل بازیابی از: https://iranjournals.nlai.ir/handle/123456789/541951
-       خیرالهی، محمد. جعفری، اصغر. قمری، محمد. وحیده، باباخانی.(1398). «طراحی مدل پیشبینی انعطافپذیری شناختی بر اساس تحلیل روند تغییرات چرخه زندگی در زوجین متقاضی طلاق»، فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی دانشگاه علامه طباطبائی، 10، 39، 180-157. قابل بازیابی از: https://journals.atu.ac.ir/article_10144.html
-       شجاعی، فاطمه؛ السادات جزایری، رضوان؛ احمدی، سید احمد؛ فاتحی‌زاده، مریم السادات(1398). بررسی سازگاری زناشویی و عملکرد ازدواج بر اساس میزان سطح تحصیلی در زوجین. فصلنامه فرهنگ و مشاوره و روان‌درمانی. 10(38)، 134-111. قابل بازیابی از: https://qccpc.atu.ac.ir/article_9673.html
-       عباسی، محمدباقر؛ علیزاده، مرجان؛ امیدوار شلمانی، صدیقه؛ حسینی، سیدمحمد؛ خطیبی، آمنه ؛ صفاکیش، محدثه(1397). طلاق در ایران. سازمان ثبت احوال کشور. تهران. قابل بازیابی از: https://nsoc.ir/post/single/5973/
-       فتحی، الهام؛ اسمعیلی، معصومه؛ فرحبخش، کیومرث؛ دانش‌پور، منیژه(1394). حیطه‌های تعارض و استراتژی‌های حل آن در زوجین رضایتمند. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی. 6(24)، 54-29. قابل بازیابی از: https://lib.wrc.ir/scholar/view/1/24500
-       فولادی، اصغر؛ شاه‌نعمتی گاوگانی، نویده(1394). بررسی علل طلاق در استان آذربایجان شرقی(تبریز). جامعه پژوهی فرهنگی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 6(2)، 109-93. قابل بازیابی از: http://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2607.html
-       قادری، زهرا؛ تبریزی، مصطفی؛ احقر، قدسی(1388). اثر بخشی خانواده درمانی ستیر بر تغییر سبک‌های مقابله با تعارض‌زناشویی. مجله اندیشه و رفتار. 3(11)، 76-67. قابل بازیابی از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=115484
-       کاظمیان، سمیه؛ شریعتی، سید صدرالدین؛ اسمعیلی، معصومه؛ فرحبخش، کیومرث(1392). طراحی الگوی آموزشی حل تعارض خانواده: بر مبنای دیدگاه انسان شناسانه آیه الله جوادی آملی. 4(13)، 34-11. قابل بازیابی از: https://www.magiran.com/author/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%20%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%87%20%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86
-       نریمانی، محمد؛ عباسی، مسلم؛ بگیان کوله مرز، محمدجواد و بختی، مجتبی(1393). مقایسة اثربخشی دو رویکرد مبتنی بر آموزش پذیرش و تعهد و روان‌درمانی گروهی بر تعدیل طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در مراجعان متقاضی طلاق. مشاوره و روان‌درمانی خانواده. 1(4)، 28-1. قابل بازیابی از: http://journals.uok.ac.ir/article_9646.html
-       نصیری ده‌سرخی، راضیه؛ موسوی، سیده فاطمه(1394). مطالعه برخی همبسته‌های رضایت جنسی و رضایت زناشویی در زنان متاهل شهر اصفهان. فصلنامه رویش روان شناسی. 4(2)، 152-135. قابل بازیابی از: http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-1-15&slc_lang=fa&sid=1
 
-       Amato, P. R., & Marriott, B. H.,(2016). A Comparison of high-and low Distress Marriages that end in Divorce. Journal of Marriage and Family,(69)2. 621-638.https://www.sid.ir/en/journal/ViewPaper.aspx?ID=219327
-       Bahari, F.,(2011). Interpersonal relationship conflict management style and marital conflict divorce city of Esfahan. Counseling Research and Developments,(10)39. 125-38. [In Persian]. link:https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/
-       Carmona, C., Buunk, A. P., Peiro, J. M., Rodriguez, E., Bravo, M. J.,(2006). Do social comparison and coping styles play a role in the development of burnout? Gross-sectional and longitudinal findings. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 79(1). 85-99. link: https://bpspsychub.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1348/096317905X40808
-       Carr, D., Freedman, V. A., Cornman, J. C., & Schwarz, N.,(2014). Happy marriage, happy life? Marital quality and subjective well-being in later life. Journal of Marriage and Family,(76)5. 930–48. link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4158846/
-       Claire, M. Kamp Dush., & Miles G. Taylor.,(2011). Trajectories of Marital Conflict across the Life course: Predictors and Interactions with Marital Happiness. link:  https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0192513X11409684
-       De Vuijst, E., & et al.(2017).  Cross-sibling effects on divorce in the Netherlands.  Journal of Advances in Life Course Research,(34) 12, 1-9. Link: https://www.researchgate.net/publication/319398374/
-       Carmona, C., Buunk, A. P., Peiró, J. M., Rodríguez, I., & Bravo, M. J.(2006). Do social comparison and coping styles play a role in the development of burnout? Cross-sectinal and longitudinal findings. Journal of Occupational and organizational Psychology, 79, 85-99. link: https://psycnet.apa.org/record/2007-14880-005
-       Gottman, J. M., & Levenson, R. W.,(2000). The timing of divorce: predicting when a couple will divorce over a 14‐year period. Journal of Marriage and Family,(62)3. 737-745. link: https://psycnet.apa.org/record/2000-05468-011
-       Heller, D., Watson, D., and Hies, R.,(2004). The role of person versus situation in life satisfaction: a critical examination. Psychological Bulletin,(4)13. 574-600. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15250814/
-       Lazarus, R. S., & Folkman, S.,(1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer. Link: https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-1-4419-1005-9_215
-       Macfarlane, J.(2012). Islamic Divorce in North America: A Shari'a Path in a Secular Society. Oxford University Press. Link: https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199753918.001.0001/acprof-9780199753918
-       Nimtz, Mark. A.,(2011). Satisfaction and contributing factors in satisfying long-term marriage: a phenomenological study. Doctoral dissertation, ProQuest Dissertations and Theses, Liberty University. Link:https://digitalcommons.liberty.edu/doctoral/482/
-       Peleg, O.,(2008). The relation between differentiation of self and marital satisfaction: What can be learned from married people over the course of life? American Journal of Family Therapy,(36)5. 388-401. Link: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01926180701804634
-       Sbarra, D. A., & Coan, J. A.,(2017). Divorce and health: Good data in need of better theory. Journal of Current Opinion in Psychology,(13)2. 91-95. Link:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28813302/
-       Siffert, A., & Schwarz, B.,(2010). Spouses' demand and withdrawal during marital conflict in relation to their subjective well-being. Journal of Social and Personal Relationships,(2)28, 262–277. Link: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0265407510382061
-Troupe, F. Y.(2008). Marital Conflict: A Longitudinal Study.(Requirements for the degree of Doctor of Philosophy), The Florida State University, Florida  http://fsu.digital.flvc.org
-        Vanden Bos, G. R.,(2007). APA dictionary of psychology. American Psychological Association. Link: https://psycnet.apa.org/record/2006-11044-000
-       Waring, E. M.,(2015). Enhancing Marital Intimacy through Facilitating Cognitive Self-Disclosure. Routledge Publication. Link:https://www.routledge.com/Enhancing-Marital-Intimacy-Through-Facilitating- cognitive-Self-Disclosure/Waring/p/book/9781138004528