فرآیند دادرسی متهم زن از منظر فقه و حقوق

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین

چکیده

هدف از پژوهش حاضربررسی فقهی و حقوقی چگونگی فرآیند دادرسی متهم زن می باشد .این مطالعه به روش تبیینی و استنباطی انجام شده است. پژوهش حاضر سعی دارد با کاربرد قواعد فقه اسلامی و بررسی در اصول فقهی به‌منظور تطابق آن با قوانین و مقررات در نظام قانونگداری اسلامی و آیین دادرسی با احکام اسلامی ، در در مرحله کشف و تحقیقات مقدماتی، مرحله اتهام، دستگیری و بازداشت، تفتیش و بازرسی، شکنجه متهم برای کسب اقرار، دادرسی و اجرای حکم در رویکرد به زنان متهم می پردازد. این نوشتار به بررسی دیدگاه فقهای اسلام در برخورد با زنان متهم می پردازد.آنچه در مقام تحلیل روایت و بیان به نظر نگارنده می رسد، این است که از لحاظ فقهی به دلیل اهمیت و موضوعیت، در این نوشتار به این سوال اساسی پاسخ داده شده است که فرآیند دادرسی متهم زن از منظر فقه و حقوق کدام اند؟ با عنایت به مبانی انسان شناختی و ویژگی های اختصاصی زن، پاسخ به این سوال به صورت فرضیه به اثبات رسیده است و آن اینکه ضرورت بهره مندی از پلیس و ضابط زن و لزوم آموزش ضابطان زن برای بازجویی از متهمان زن در مرحله ی کشف جرم و تحقیقات مقدماتی و برخورداری از فرصت غیر علنی بودن جلسات رسیدگی به ویژه در جرایم منافی با عفت، بهره مندی از مددکار و مشاور زن در مرحله ی دادرسی و به همراه داشتن طفل، لزوم بهره مندی از مامور بدرقه زن از جمله حقوق متهمان زن در مرحله ی اجرای حکم به شمار می آید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-     ابراهیم‌وند، عبدالعلی(1393). لزوم استفاده محدود از کیفر سالب آزادی بر مبنای فقه اسلامی. فصلنامه علمی پژوهشی دیدگاه‌های حقوق قضایی. 4(68)، 79-108. قابل بازیابی از:       http://ensani.ir/file/download/article/20160409101821-9797-72.pdf
-     احمدی، سید محمد؛ معصومی، جمشید(1397). بررسی جایگاه زنان زندانی در حقوق شهروندی اسلامی. فصلنامه حقوق پزشکی. 12(46)، 255-275. قابل بازیابی از:
http://ijmedicallaw.ir/article-1-906-fa.pdf
-        آخوندی، محمود(1379) آیین دادرسی کیفری، جلد چهارم. قم: اشراق.
-        آشوری، محمد(1383). آئین دادرسی کیفری، جلد اول. تهران: سمت(چاپ هشتم)
-     افراسیابی، علی؛ سجادی، لیلا(1393). پاسخ‌های پلیس به خشونت علیه بانوان در محیط‌های اجتماعی(مطالعه تطبیقی سیاست جنایی ایران و کانادا. فصلنامه علمی پلیس زن. 5(21). 60-77. قابل بازیابی از:
http://journals.police.ir/article_11180_8e4e5b16b76d4dd2e6c475ce624d614e.pdf
-     براری لاریمی، محمد؛ قبولی درافشان، سید محمدتقی(1389). حقوق متهم با رویکرد فقهی. مطالعات فقه و حقوق اسلامی. 2(2)، 23-51.  قابل بازیابی از:
http://ensani.ir/file/download/article/20121212124531-9580-2.pdf
-     پرنزلر، تیم؛ جوجینیا سین، کلایر(1396). وضعیت افسران پلیس زن؛ یک بررسی بین‌المللی. (نبی اله غلامی و الهام قائد رحمتی، مترجمان). فصلنامه پلیس زن. 6(26)، 87-113. قابل بازیابی از:
http://journals.police.ir/article_11211_a6068b4ac1b475b96bec06d69fd848e4.pdf
-        پیوندی، غلامرضا(1395). حکمت‌های کیفر در نظام جزایی اسلام. مجله حقوق اسلامی. 13(48)،  91-127. قابل بازیابی از:
http://hoquq.iict.ac.ir/article_22576_36c0806e3f5be728ccc47a0804a4eef5.pdf
-        تاجیک، عاطفه(1386). تاثیر جنسیت بر چگونگی اعمال کیفر. فصلنامه بانوان شیعه. (13و14). 225- 246. قابل بازیابی از:
-     حسین زاده، محمد؛ طاهری، علی؛ علی اکبری، امیر(1396). نظارت الکترونیکی بر محرمین حرفه‌ای و سابقه دار مطالعه تطبیقی ایران و فرانسه. کنفرانس ملی پژوهش های نوین در مدیریت اقتصاد و علوم انسانی، کازرون
-        خالقی، علی(1396). آیین دادرسی کیفری. تهران: شهر دانش(چاپ ششم)
-    خانی، محمد؛ لکی، زینب؛ نصرآبادی، محمد علی(1396). عدم تحمل کیفر؛ مبانی و معیارهای حقوقی پزشکی. فصلنامه حقوق پزشکی. 7(26)، 111-138. قابل بازیابی از:http://ijmedicallaw.ir/article-1-165-fa.pdf                                    
-        خمینی، روح اله(1368). تحریرالوسیله، جلد دوم. قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلم
-        رایجیان اصلی، مهرداد( 1384). بزه‌دیده شناسی حمایتی. تهران: دادگستر.
-     رجبی، ابراهیم(1390). پلیس زن و حقوق شهروندی زنان بزهکار و بزه‌دیده در جرایم مواد مخدر و روان گردان. پیشگیری از جرم. 5(21)، 158-135. قابل بازیابی از:
http://cps.jrl.police.ir/article_13559_1b8c283ca1aa6288148eedbb5544d13c.pdf
-     زیبایی، رضا(1393). جلوه‌ای از اقدامات و کیفرهای جایگزین نوین حبس در قانون مجازات اسلامی. مجله اصلاح و تربیت . سومین همایش بین المللی روانشناسی و علوم اجتماعی و قانون، نوامبر 2016، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران
-     سلیمانی، رضا؛ حجاریان، محمد حسین(1396). پرونده شخصیت متهم در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392. مطالعات حقوق. 1(11)، 1-14. قابل بازیابی از:
  https://civilica.com/doc/764885/
-        سلیمی، محمد(1396). تعزیرات در نظام قضایی اسلام. تهران: انتشارات دانشگاه علوم قضایی خدمات اداری.
-        شاملو، باقر( 1383). اصل برائت در نظام‌های نوین دادرسی. علوم جنایی(مجموعه مقالات). تهران: سمت.
-        شهید ثانی(جبعی عاملی)، زین الدین بن علی(1370). روضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، جلد 28. (محمد جواد ذهنی تهرانی، مترجم). تهران: انتشارات وجدانی.
-        طباطبائی، سید محمد حسین(1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، جلد 14. بیروت: موسسه الاعلمی.
-        طغرانگار، حسن(1387). زنان زندانی و جایگزین‌های مجازات حبس؛ ضرورتی مغفول. مجله اصلاح و تربیت. (72)، 15-19. قابل بازیابی از:
http://ensani.ir/fa/article/7676
-         طوسی، محمد بن حسن(1387). المبسوط فی فقه الامامیه، ج 8. قم: مکتبه المرتضویه
-         طوسی، محمد بن حسن(1414ق). امالی شیخ طوسی. قم: انتشارات دارالثاقفه
-        طوسی، محمد بن حسن(1417ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتوی، جلد سوم. (محمد تقی دانش پژوه، مترجم). قم: نشر اسلامی
-     علی محمدی، طاهر؛ حسینی، آمنه السادات(1393). تفاوت شهادت زن و مرد در فقه و حقوق، مطالعات راهبردی زنان. 15(60)، 113-136. قابل بازیابی از:
http://www.jwss.ir/article_12162_5d6dad7d6473b0ab23a7bd29cdb4c2e2.pdf
-     علیشاهی قلعه جوقی، ابوالفضل؛ دهقان علیشاهی، مهدی(1394). بررسی مبانی نظری احترام به شخصیت انسانی و مجرمان در طول مجازات. فصلنامه بصیرت و تربیت اسلامی. 12(33)،33-53. قابل بازیابی از:
http://journals.police.ir/article_10243_12d2072c6dbac7bb0b58d262cce739a6.pdf
-     فتاحی زهرقندی، سجاد(1395). بررسی مجازات‌های جایگزین حبس در اسناد بین‌المللی و ایران و کشورهای مختلف جهان. فصلنامه مطالعات حقوق. 1(1)، 1-18. قابل بازیابی از:
https://civilica.com/doc/764763/
-        فیض، علیرضا(1379). مقارنه و تطبیق در حقوق عمومی اسلام. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(چاپ پنجم)
-        قربان نیا، ناصر(1384). باز پژوهش حقوق زن، جلد اول. تهر ن: روز نو.
-        مشیر استخاره، زهرا سادات(1395). جامعه شناسی زندان زنان. تهران: نشر جامعه شناسان.
-        معظمی، شهلا؛ شیرودی، مهسا؛ صالحی، معصومه(1394). تاثیر زندان بر تکرار جرم زنان. دانشنامه حقوق و سیاست. 11(23)، 111-127. قابل بازیابی از:
https://jlap.srbiau.ac.ir/article_8161_cd354497489b98a74eefec4b0f70199e.pdf
-        ملک‌زاده، فهیمه(1392). مبانی فقهی و حقوقی اعتبار شهادت زنان در اثبات دعاوی. تهران: کانون وکلای دادگستری اصفهان.
-    مهدوی پور، اعظم؛ اصغریان، مجتبی؛ نقیبی، سید محمدرضا(1398). حقوق بانوان متهم در نظام حقوقی ایران. مطالعات راهبردی زنان. 21(84)، 115- 132.  قابل بازیابی از:
http://ensani.ir/file/download/article/1592032200-9626-84-6.pdf
-        موذن‌زادگان، حسنعلی؛ تدین، عباس(1393). زن در آیین دادرسی کیفری ایران و فرانسه. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری. 2(6)،39-67. قابل بازیابی از:
http://ensani.ir/file/download/article/20151111164552-9904-31.pdf
-     موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1394). مبانی تکمله المنهاج، جلد دوم. (علیرضا سعید با دیباچه‌ای از عباسعلی عمید زنجانی، مترجم). تهران: نشر خرسندی(چاپ ششم)
-        نجفی ابرندآبادی، علی حسین(1384). زن در جرم شناسی و حقوق کیفری. نخستین همایش بین‌المللی زن و حقوق کیفری گذشته، حال و آینده، قم
-        نراقى کاشانى، احمد بن محمد مهدى بن ابوذر(1415 ق). مستند الشیعه فی احکام الشریعه، جلد 17. قم: انتشارات موسسه آل بیت علیه السلام لاحیا الثرات
-     نصیری اروجعلی لو، شهروز(1395)، بررسی تاثیر جنسیت در احکام جزا و قانون مجازات اسلام، فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی. 2(6)1-10.   قابل بازیابی از:
https://civilica.com/doc/628605/
-     وزیری، مجید؛ حسینی، حامد(1397). ضرورت حبس زدایی زنان بزهکار سرپرست خانوار در فقه و حقوق ایران(با رویکردی به حقوق فرانسه). فصلنامه مطالعات راهبردی فقه و حقوق. 1(پیش شماره)، 57 -79.  قابل بازیابی از:  
http://journal.ihrci.ir/article_83017
-        یزدیان جعفری، جعفر(1388). نقش جنسیت در مجازات مجرم. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. 12(45)، 79-114. قابل بازیابی از:
http://www.jwss.ir/article_45198_826c897930a9e97dc0f5153cf46de08a.pdf