بررسی عوامل اجتماعی موثربر آسیب های اجتماعی زنان سرپرست خانوار (مطالعه موردی زنان سرپرست خانوار شهر مشهد)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی ، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی ،بابل، ایران

3 استادیار گروه جامعه شناسی،واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

چکیده

مقدمه : دلایل زیادی وجود دارد که بتوان زنان بی سرپرستی را که به ناچار سرپرستی خانوار خود را بر عهده دارند، جزء اقشار آسیب‌پذیر در نظر گرفت هدف مقاله حاضر، بررسی عوامل اجتماعی گرایش به آسیب های اجتماعی زنان سرپرست خانوار شهر مشهد بود.
روش: مقاله از نظر روش انجام کمی و پیمایشی بود. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی در شهر مشهددر سال 1398 بود. روش نمونه گیری روش تصادفی ساده بود که با توجه به جدول کرجسی- مورگان، حجم نمونه 242 نفر شد. برای گردآوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ قدرت نما (1392) برای سنجش وضعیت اجتماعی-اقتصادی و پرسشنامه‌های محقق ساخته باورهای دینی، حاشیه‌نشینی، دسترسی به امکانات آموزشی و آسیب های اجتماعی استفاده گردیدومیزان اعتبار و روایی پرسشنامه‌ها محرز گردید.
یافته:یافته‌ها نشان داد بین عوامل جامعه شناختی پایگاه اقتصادی، پایگاه اجتماعی، باورهای دینی، حاشیه‌نشینی، دسترسی به امکانات آموزشی و گرایش به آسیب های اجتماعی به ترتیب به میزان 843/0، 741/0، 509/0، 752/0 و 624/0 ارتباط معنی دار وجود دارد. از بین عوامل پایگاه اقتصادی با ضریب بتا 455/0 دارای بیشترین سهم در تأثیرگذاری بر آسیب های اجتماعی می‌باشد.
نتیجه: طبق نتایج به دست آمده، چنانچه زنان سرپرست خانوار برای رسیدن به سطح متوسطی از زندگی، شرایط و امکانات مناسبی داشته باشند احتمال ارتکاب آسیب اجتماعی در آنها کمتر خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. افشانی، سید علیرضا؛ فاتحی، الهام(1395، پاییز). توانمندی زنان سرپرست خانوار و عوامل اجتماعی فرهنگی مرتبط با آن: مطالعه زنان زیر پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) شهر تبریز. فصلنامه زن و جامعه(جامعه شناسی زنان سابق). 7(3)، 19-38. قابل بازیابی از:

http://jzvj.miau.ac.ir/article_2103.html

  1. احمدنیا، شیرین(1383، بهار). اثرات اشتغال بر سلامت زنان. فصلنامه رفاه اجتماعی. 3(12)، 187-157. قابل بازیابی از:

https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=5171

  1. تاتینا بلداجی، ام لیلا؛ فروزان، آمنه؛ رفیعی، حسن(1390، بهار). کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور و زنان شاغل خدماتی. فصلنامه رفاه اجتماعی. 11(40)، 9-28. قابل بازیابی از:  http://ensani.ir/fa/article/240762
  2. خانی، سعید؛ خضری، فرشید؛ یاری، کتایون(1396، زمستان). مطالعۀ آسیب‌پذیری اجتماعی زنان سرپرست ‏خانوار و زنان دارای ‏سرپرست در منطقۀ سلطان ‏آباد شهر تهران، زن در توسعه و سیاست، 15(4)، 597-620. قابل بازیابی از:

https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=323153

  1. خسروی، زهره(1380، پاییز). بررسی آسیب‌های روانی اجتماعی زنان سرپرست خانوار، فصلنامه علمی پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س). 11(39)، 71-93. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/file/download/article/20120426185701-5200-182.pdf

  1. ربیعی، مرجان(1390). بررسی تعدد نقش و سلامت روان زنان سرپرست خانوار با تمرکز بر روی زنان دستفروش مترو.(پایان نامه کارشناسی ارشد)، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران
  2. رضائی، مهدی؛ محمودی، فاطمه(1398 ،بهار). بازسازی معنایی کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار در کردستان: یک مطالعۀ کیفی. جامعه شناسی کاربردی. 30(73)، 143-166. قابل بازیابی از:

https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=489308

  1. رفعت جاه، مریم؛ ربیعی، مریم(1395، پاییز). مطالعه تجربه ایفای هم زمان نقش شغلی خانوادگی در زنان سرپرست خانوار با تأکید بر زنان دست فروش مترو.فصلنامه رفاه اجتماعی. 16(62)، 143-186. قابل بازیابی از:

http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?mag_id=71&slc_lang=fa&sid=1

  1. ریماز، شهناز؛ مرادى، یوسف؛ ابوالقاسمى، جمیله(1394، شهریور). بررسى مؤلفه‌هاى سرمایة اجتماعى در زنان سرپرست خانوار با استفاده از تحلیل عاملى تأییدى، مجلة علوم پزشکى رازى. 22(135)، 140-148. قابل بازیابی از:

http://rjms.iums.ac.ir/browse.php?a_id=3950&sid=1&slc_lang=fa

  1. ستوده، هدایت الله(1395). آسیب‌های اجتماعی(جامعه شناسی انحرافات). تهران: انتشارات آوای نور.
  2. شایگان، فریبا و معتمدى، صدیقه(1393، بهار). بررسی تأثیر عوامل اجتماعی در بزهکاری زنان رباط کریم. مطالعات راهبردى زنان، 16(36)، 163-198. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/file/download/article/20161206152435-9626-103.pdf

  1. شیانی، ملیحه؛ زارع، حنان(1398، پاییز و زمستان). فراتحلیل مطالعات زنان سرپرست خانوار در ایران، مطالعات جامعه­شناختی. 26(2)، 67-97. قابل بازیابی از:

https://jsr.ut.ac.ir/article_75859_6821000bd2b52bbd48424399b880a204.pdf

  1. شیخ الاسلامى، على؛ قمرى کیوى، حسین؛ محمدى، نسیم(1395، تابستان). اثربخشى آموزش خود-دلسوزى شناختى بر خودکارآمدى ادراک شده زنان سرپرست خانوار تحت سرپرستى کمیتة امداد امام خمینى. فصلنامة مددکارى اجتماعى، 5(2)، 13-19. قابل بازیابی از:  http://socialworkmag.ir/browse.php?a_code=A-10-250-1&slc_ lang=fa&sid=1
  2. صدیق سروستانی، رحمت الله(1387). آسیب‌شناسی اجتماعی. تهران: سمت(چاپ دوم).
  3. صنیعی، ماندانا(1397). مبانی نظری آسیب‌های اجتماعی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی
  4. عباسی اسفجیر، علی اصغر؛ نجفی، زهرا؛ پهلوان، منوچهر(1399 ،پاییز و زمستان). بررسی نقش اعتماد اجتماعی در امنیت اجتماعی زنان(مورد مطالعه: زنان 64-15 ساله شهر بابل). دو فصلنامه علمی مطالعات پلیس زن ،14(33). 1-16. قابل بازیابی از:

http://ps.jrl.police.ir/article_94318_e0582004555abd0fdc5e1c6d7fbf6f96.pdf

  1. عظیمی، فاطمه(1396، پاییز و زمستان). نقش سرمایه اجتماعی در کاهش گرایش به اعتیاد زنان سرپرست خانوار شهر زنجان. پژوهش‌های انتظامی - اجتماعی زنان و خانواده. 5(2)، 259-274. قابل بازیابی از:

http://pssw.jrl.police.ir/article_19870_078292885f146f419024082028ee92c5.pdf

  1. علیوردی‌نیا، اکبر؛ یوسفی، ندا(1393 ،بهار). تمایل به خودکشی در میان دانشجویان: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو، فصلنامه جامعه­شناسی کاربردی. 25(2)، 61-79. قابل بازیابی از: https://jas.ui.ac.ir/article_18368.html
  2. گروسى، سعیده؛ شبسترى، شیما(1390، بهار). بررسی رابطة سرمایة اجتماعی و سلامت روان در بین زنان سرپرست خانوار در شهر کرمان. مجله مطالعات اجتماعى ایران.5(1)، 99-123. قابل بازیابی از:  http://www.jss-isa.ir/article_22371.html
  3. مؤمنی‌زاده، ندا(1393، خرداد و تیر). تحلیل مقایسه‌ای درخصوص زنان سرپرست خانوار. مجله اقتصادی. ۱۴(3و4) ، 95-120. قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/332311

  1. محبی، فاطمه؛ بختیاری، آمنه(1385، زمستان). حکومت و زنان سرپرست خانوار. نشریه شورای فرهنگی اجتماعی .34 ، 67– قابل بازیابی از:

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/212179

  1. معیدفر، سعید؛ حمیدی، نفیسه(1386 ،زمستان). زنان سرپرست خانوار: نگفته‌ها و آسیب‌های اجتماعی ». فصلنامه علوم اجتماعی. (32)، 131– قابل بازیابی از:

http://ensani.ir/fa/article/download/88876

  1. نقیبی، فریده؛ باقری، اکرم(۱۳۹۳). بررسی عوامل اجتماعی موثر برگرایش به آسیب‌های اجتماعی زنان سرپرست خانوار مطالعه موردی زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ره و بهزیستی شهرستان بابلسر. کنفرانس بین المللی اقتصاد، حسابداری، مدیریت و علوم اجتماعی، تهران.
  2. Bolkan, A.(2015). The Effects of Life Skills Psycho-education Programme on Divorced Women's Level of Inner Directed Support and Analysis of this Effect Based on Types of Marriage and Various Demographic Features. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 205, 655-663.. retreiverd from:

https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.09.103.

  1. Chant, S.(1997). Women-headed households: Diversity and dynamics in the developing world. Springer.
  2. Charlier, S., & Caubergs, L.(2007). The women empowerment approach: A methodological guide. Commission on Women and Development.
  3. Dassanayake, W., Luckert, M. K., & Mohapatra, S.(2015). Heterogeneity of household structures and income: Evidence from Zimbabwe and South Africa. Journal of Policy Modeling,37(4), 668-692.
  4. FARAJI, S. H., Nemati, M., & Khaki, A.(2012). Reviewing the Mechanism of Information Technology on Rural Women's Empowerment Based on Model DEA(case study: the village of Gharn Abad). [In Persian]
  5. Farrokhi, T.(1997). "The Role of Women in Sustainable Development". Journal of Cooperation, 74: 76-79. [In Persian]
  6. Gholipour, A. & Rahimiyan, A.(2009). "The Relationship among Cultural, Political and Training Factors with Empowering Female-Headed Households". Journal of Social Welfare, 11(40): 29-62. [In Persian]
  7. Kaya, A. B. A.(2016). The Effects of Life Skills Psychoeducation Program on Divorced Women’s Self-actualization Levels.Anthropologist,23(3), 343-354.retreiverd from:

https://doi. org/10.1080/09720073.2014.11891954.

  1. Kim, J. C., Watts, C. H., Hargreaves, J. R., Ndhlovu, L. X., Phetla, G., Morison, L. A., ... & Pronyk, P.(2007). Understanding the impact of a microfinance-based intervention on women’s empowerment and the reduction of intimate partner violence in South Africa. American journal of public health, 97(10), 1794-1802.
  2. Mason, K. O., & Smith, H. L.(2003). Women’s empowerment and social context: Results from five Asian countries. Gender and Development Group, World Bank, Washington, DC.
  3. Mwangi, C.(2017). An assessment of impact of poverty on female headed households in Kangemi, Kenya(Doctoral dissertation, University of Nairobi).
  4. Shaditalab, Zh. & Iraninezhad, A.(2004). "Female-Headed Households Poverty". Women’s Studies, 2(1): 49-70. [In Persian]
  5. Törnqvist, A., & Schmitz, C.(2009). Women's economic empowerment: Scope for Sida's engagement. Sida.
  6. Warth, L., & Koparanova, M. S.(2012). Empowering women for sustainable development. United Nations Economic Commission for Europe.
  7. Women, U. N.(2013). A transformative stand-alone goal on achieving gender equality, women’s rights and women’s empowerment: imperatives and key components. New York, NY: UN Women.
  8. Women, U. N.(2013). United nations entity for gender equality and the empowerment of women. Balancing the Scales: Groundbreaking Legal Cases that have Changed Women’s Lives, 2012.